|
ลุ่มน้ำรัตภูมี ครอบคลุมพื้นที่ 4 อำเภอคือ อำเภอรัตภูมิ อำเภอควนเนียง อำเภอบางกล่ำ และอำเภอหาดใหญ่บางส่วน ปัจจุบันกำอยู่ในภาวะเสื่อมโทรมจากการเปลี่ยนแปลงการใช้ประโยชน์ที่ดินจากพื้นที่เกษตรผสมผสาน ที่นา ไม้ผล แทนที่ด้วยยางพารา ปาล์มน้ำมันและพืชเชิงเดี่ยวอื่นๆ ผลกระทบที่ตามมาคือ การใช้สารเคมีอย่างหนักในพื้นที่ โดยเฉพาะในพื้นที่ป่าต้นน้ำซึ่งถือว่าเป็นพื้นที่ที่สำคัญต่อชุมชน
ระบบเกษตรเชิงเดี่ยวจึงได้ทำลายฐานอาหารซึ่งเป็นฐานที่มั่นที่สำคัญด้านอาหารระดับครอบครัวของชุมชนลงอย่างหลีกเลี่ยงไม่ได้
ในปัจจุบันชุมชนในพื้นที่ลุ่มน้ำคลองภูมีกำลังประสบปัญหาการทำลายป่าต้นน้ำ จากแรงจูงใจที่จะสร้างเขื่อนในพื้นที่ การสัมปทานบ่อทรายซึ่งมีมากกว่า 10 แห่งในพื้นที่ การเปิดสัมปทานเหมืองหิน การพัฒนาภาคอุตสาหกรรม ส่งผลกระทบต่อวิถีชีวิตชุมชน สิ่งแวดล้อม และสุขภาพของชุมชน โดยที่ผลกระทบดังกล่าวไม่ได้รับการช่วยเหลือหรือการคลี่คลายจากภาครัฐและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง หนำซ้ำยังทวีความรุนแรงมากขึ้น
รวมทั้งทิศทางการพัฒนาภายใต้แผนพัฒนาเศรษฐกิจและอุตสาหกรรมภาคใต้ที่จะส่งผลกระทบต่อชุมชนในพื้นที่ลุ่มน้ำคลองภูมีในอนาคต คือ โครงการสะพานเศรษฐกิจปากบารา-ท่าเรือน้ำลึกสงขลา
ในช่วงเวลาเกือบ 3 ปีที่ผ่านมา เครือข่ายอนุรักษ์และพัฒนาลุ่มน้ำรัตภูมีได้ดำเนินการในการฟื้นฟูและอนุรักษ์ทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมอย่างต่อเนื่อง กระบวนการหนึ่งที่คนลุ่มน้ำพยายามร่วมกันผลักดันให้เกิดขึ้น ก็คือการจัดทำข้อตกลง กติการ่วม ในการอยู่ร่วมกันและใช้ทรัพยากรในพื้นที่ลุ่มน้ำ มีการจัดตั้งคณะทำงาน แบ่งบทบาท และการตระเวนจัดเวทีไปตามพื้นที่ชุมชนต่างๆ สำรวจข้อมูล ระดมความเห็น
 จนนำไปสู่การยกร่างธรรมนูญลุ่มน้ำรัตภูมี ซึ่งเมื่อวันที่ 12 กรกฎาคม 2553 ที่ผ่านมา คณะทำงานได้จัดให้มีเวทีรับฟังความคิดเห็นร่างธรรมนูญลุ่มน้ำรัตภูมี ณ หอประชุมพุทธบารมี (สำนักสงฆ์เกาะบก) โดยผู้เข้าร่วมมี ตัวแทนสภาองค์กรชุมชน 9 ตำบล ในพื้นที่ลุ่มน้ำคลองภูมี ประกอบด้วย ต.เขาพระ ต.คูหาใต้ ต.ควนรู ต.กำแพงเพชร ต.ท่าชะมวง อ.รัตภูมิ , ต.รัตภูมิ ต.บางเหรียง อ.ควนเนียง , ต.ท่าช้าง อ.บางกล่ำ และ ต.ทุ่งตำเสา อ.หาดใหญ่
ตัวแทนภาคีเครือข่ายภาคประชาชน ประกอบด้วย เครือข่ายสื่อเพื่อการพัฒนา เครือข่ายศิลปินพื้นบ้าน เครือข่ายชุมชนลุ่มน้ำทะเลสาบสงขลา นอกจากนี้ยังมีตัวแทนหน่วยงาน และองค์กรต่างๆ เช่น สำนักงานคณะกรรมการสุขภาพแห่งชาติ สถาบันพัฒนาองค์กรชุมชน สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย สำนักงานสิ่งแวดล้อมภาคที่ 16 ศูนย์การศึกษานอกโรงเรียน สำนักงานวัฒนธรรมจังหวัด มหาวิทยาลัยหาดใหญ่ และตัวแทนองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เป็นต้น
สำหรับบรรยากาศในเวทีเริ่มจากพระครูศิริญาณวิมล เจ้าอาวาสสำนักสงฆ์เกาะบก ให้โอวาท และการขับกลอนมโนราห์ย้อนอดีต-ปัจจุบันลุ่มน้ำคลองภูมี โดยครูชัย เหล่าสิงห์ ศิลปินพื้นบ้าน จากนั้นเป็นการเล่าที่มาที่ไป และวัตถุประสงค์ของการจัดเวที ครั้งนี้ และนำเสนอขั้นตอนกระบวนการจัดทำธรรมนูญลุ่มน้ำรัตภูมี และนำเสนอร่างธรรมนูญลุ่มน้ำรัตภูมี ซึ่งมีทั้งหมด 6 หมวด ประกอบด้วยปรัชญาแนวคิดของธรรมนูญลุ่มน้ำภูมี ,ฐานทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม , การศึกษาและการพัฒนาคนในลุ่มน้ำ , สิทธิชุมชนและการอยู่ร่วมกันของคนในลุ่มน้ำ ,ลักษณะทางสังคมและวิถีชีวิตของคนในลุ่มน้ำ ,การบริหารจัดการธรรมนูญบนฐานการมีส่วนร่วม
สามารถ สุขบบรรจง รายงาน |
